FANDOM


Wymysiöeryś
Obszar Polska (Wilamowice)
Liczba mówiących ok. 70
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
Pismo łacińskie zmodyfikowane
Kody języka
ISO 639-3 wym

Flaga województwa śląskiego Język wilamowski lub wilamowicki, nazywany też Wymysiöeryśdialekt/język z grupy zachodniej języków germańskich, którym posługiwali się mieszkańcy Wilamowic koło Bielska-Białej. Na początku XXI wieku niemal wymarły, posługuje się nim prawdopodobnie około 70 osób. Nazwa języka pochodzi od nazwy Wilamowic w tym języku – Wymysoü.

Biblioteka Kongresu USA, nadająca językom skróty literowe, 18 lipca 2007 roku nadała językowi wilamowskiemu skrót wym. Język wilamowski został zarejestrowany w ISO (międzynarodowej organizacji normalizacyjnej) pod skrótem wym[1].

Historia Edytuj

Mieszkańcy Wilamowic są prawdopodobnie potomkami holenderskich, niemieckich i szkockich osadników, którzy przybyli do Polski w XIII wieku. Stąd też język wymysiöeryś pochodzi prawdopodobnie od XII-wiecznej wersji wysokoniemieckiego. Wielowiekowy rozwój w izolacji oraz kontakty między osadnikami z różnych krajów sprawiły, że język wilamowski oddalił się od niemieckiego. Zaobserwować można silne wpływy innych języków: dolnosaksońskiego, niderlandzkiego, fryzyjskiego, polskiego, angielskiego oraz szkockiego.

Obecnie w ramach ratowania kultury wilamowskiej pisane są nowe utwory i piosenki w tym języku. Ostatnio także powstała pierwsza wilamowskojęzyczna strona] założona przez młodych członków zespołu „Wilamowice”.

Mimo że język ten jest blisko spokrewniony z niemieckim, to jego użytkownicy odmawiali jakichkolwiek związków z Niemcami, uważając się raczej za Holendrów. Wymysiöeryś był jeszcze w powszechnym użytku w Wilamowicach do 1945, kiedy władze komunistyczne zabroniły używania tego języka. Mimo zniesienia tego zakazu w 1956, wymysiöeryś był stopniowo zastępowany przez polski, zwłaszcza wśród młodszego pokolenia. Obecnie liczbę rodzimych użytkowników tego języka ocenia się na około 70 osób[2], głównie ludzi starszych. Większość mieszkańców ma te same nazwiska (Mozler, Rozner, Figwer, Biba, Foks, Sznajder), przez co zaczęto używać przydomków (Flora-Flora, Hala-Mockja) czyli Florian, Syn Floriana czy Maciej, syn Elżbiety.

W XIX wieku wilamowską poezję pisał Florian Biesik, w XX wieku Józef Kuczmierczyk, a w XXI wieku Józef Gara.

Alfabet Edytuj

Alfabet wilamowski*¹
a ao b c ć d e f g h i j k ł l m n ń o ö p q r s ś t u ü v w y z ź ż
A AO B C Ć D E F G H I J K Ł L M N Ń O Ö P Q R S Ś T U Ü V W Y Z Ź Ż

Przykładowe teksty Edytuj

1. Güty nocht ynzer HjerGöt
Wir wan bata cy der güt,
Güty nocht ynzer HjerGöt
Wir wan bata cy diyr güt, güty nocht

2. Güty nocht ynzer Foter
Maj łiwy byröter.
Güty nocht ynzer Foter
Maj łiwy, łiwy byröter, güty nocht

3. Güty nocht, ynzer Müter
Wir wan bata batputer (nystyn)
Güty nocht, ynzer Müter
Wir wan bata batputernystyn

4. Güty nocht oły zaj
Wu der ym hymuł zajt
Güty nocht oły zaj
Wu der ym hymuł zajt, güty nocht

5. Güty nocht, oły enieła
Wu bysiücter Pyjtela
Güty nocht, oły enieła
Wu bysiücter Pyjtela, güty nocht

Kołysanka Edytuj

Śłöf maj büwła fest!
Skumma fremdy gest,
Skumma müma ana fetyn,
S'Brennia nysła ana epułn,
Słöf duy Jasiu fest!
Śpij, mój chłopcze, mocno!
Obcy goście przychodzą,
Ciotki i wujkowie przychodzą,
Niosą orzechy i jabłka,
Śpij Jasiu mocno!
lub
Kum zie makja
Dü cy mir
ych wył kuza
abysła myt dir
Chodź dziewczyno
Ty do mnie
Chciałbym rozmawiać
Trochę z tobą

Ojcze nasz Edytuj

Ynzer Foter, dü byst ym hymuł,
Daj noma zuł zajn gywajt;
Daj Kyngrajch zuł dö kuma;
Daj wyła zuł zajn ym hymuł an uf der aot;
dos ynzer gywynłichys brut gao yns haojt;
an fercaj yns ynzer siułda,
wi wir aoj fercajn y ynzyn siułdigia;
ny łat yns cyn zynda;
zunder kaonst yns reta fum nistgüta.
[Do Dajs ej z Kyngrajch an dy maocht, ans łaowa uf inda.]
Amen
Ojcze nasz, któryś jest w niebie
święć się imię Twoje;
przyjdź królestwo Twoje;
bądź wola Twoja jako w niebie tak i na ziemi;
chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj;
i odpuść nam nasze winy,
jako i my odpuszczamy naszym winowajcom;
i nie wódź nas na pokuszenie;
ale nas zbaw od złego.
[Albowiem Twoje jest Królestwo i moc, i chwała
na wieki wieków.]
Amen

Powszechna Deklaracja Praw Człowieka – Artykuł 1 Edytuj

Oły łaojt zajn gybün yr frajchajt głajch myta aondyn łaojta. Dy zajn bysienkt mytum gydechnys an myt ar zejł an dy zuła zich myt aondyn bygejn wi bridyn.
Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.

Przypisy

Bibliografia Edytuj

Linki zewnętrzne Edytuj

Wikipedialogo.png Ten artykuł pochodzi z Wikipedii i jest oparty na licencji Creative Commons.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki