FANDOM


Afrikaans
Obszar Republika Południowej Afryki, Namibia i inne
Liczba mówiących 6 milionów
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
 Języki germańskie
  Języki zachodniogermańskie
   Język afrikaans
Pismo łacińskie
Status oficjalny
język urzędowy Republika Południowej Afryki
Regulowany przez Die Taalkommissie
Kody języka
ISO 639-1 af
ISO 639-2 afr
ISO 639-3 afr
SIL AFK
Distribution of Afrikaans in Namibia

Zasięg afrikaans w Namibii

     0–10%

     10-35%

     35–60%

     60–80%

South Africa Afrikaans speakers proportion map

Zasięg afrikaans w Południowej Afryce

     0–20%

     20–40%

     40–60%

     60–80%

     80–100%

AfrikaanseTaalmonumentEnscriptions

Tablica na pomniku języka afrikaans z napisami w językach afrikaans i angielskim

Flag of South Africa Język afrikaans, język afrykanerski (afrikaans, Afrikaanse taal) – indoeuropejski język należący do dolnosaksońskiej gałęzi języków zachodniogermańskich i jest językiem ojczystym południowoafrykańskich Koloredów oraz białych Afrykanerów. Powstał na styku kultur w Kolonii Przylądkowej z XVII-wiecznych dialektów niderlandzkich pod wpływem języka malajskiego i portugalskiego oraz miejscowych języków ludów hotentockich (Khoi, Hotentoci). Niderlandzkim - językiem urzędowym holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej (VOC) - mówili funkcjonariusze, żołnierze Kompanii oraz europejscy osadnicy, przybywający na tereny dzisiejszej Republiki Południowej Afryki od połowy XVII wieku, a pochodzący głównie z Holandii i Niemiec oraz w mniejszym stopniu z Francji i Skandynawii. Koloniści ci dali początek Burom, czyli przodkom dzisiejszych Afrykanerów. Językiem malajskim i portugalskim posługiwała się na Przylądku większość sprowadzanych niewolników. W ten sposób afrikaans ukształtował się na styku języków, kultur, ras i religii jako język codziennej komunikacji i aż do końca XIX wieku traktowany był pogardliwie jako mowa Hotentotów, Koloredów oraz niewykształconych farmerów z prowincji. Podstawowy zasób słownictwa w afrikaans, ok. 90%, pochodzi z języka niderlandzkiego, lecz wykazuje on także wpływy leksykalne malajskiego, portugalskiego, a od XIX wieku także elementy przejęte z języka angielskiego oraz murzyńskich języków bantu.

W trakcie migracji ludności wykształciły się trzy podstawowe dialekty:

Dość specyficznym dialektem tego języka jest Oorlans

Do końca XIX wieku afrikaans funkcjonował na równi z językiem niderlandzkim i uzupełniał go w niższych rejestrach, ale w niepodległych państwach burskich (Transwal, Orania) urzędowym był nadal niderlandzki. Pozostał on też językiem kościoła reformowanego. Od lat 40. XIX wieku zafrykanizowane formy niderlandzkiego były coraz częściej używane w prasie, a od lat 70. datują się pierwsze próby kodyfikacji i emancypacji afrikaans, co miało bezpośredni związek z agresywną anglicyzacją oraz uzyskiwaniem świadomości narodowej przez Afrykanerów. Po podboju republik burskich przez Wielką Brytanię (tzw. wojny burskie) język afrikaans stał się podstawowym elementem afrykanerskiej tożsamości narodowej i nastąpiła jego szybka standaryzacja i rozwój: w 1925 r. stał się obok angielskiego, na równi z niderlandzkim, językiem urzędowym w Związku Południowej Afryki, a potem w Republice Południowej Afryki oraz w Namibii, w praktyce jednak szybko wyparł język niderlandzki. Obecnie jest jednym z 11 urzędowych języków RPA; używany jest też powszechnie w Namibii.

Afrikaans jako językiem ojczystym posługuje się ok. 6,2 mln mieszkańców RPA, z czego większość stanowią Koloredzi, oraz dodatkowo 4 mln jako jednym z dwóch języków ojczystych (łącznie ok. 26% populacji RPA). Najwięcej użytkowników afrikaans skupia się w stolicy kraju – Pretorii oraz w Bloemfontein, a także na całym obszarze Kraju Przylądkowego, czyli w zachodniej części RPA. Ze współczesnych prowincji RPA największym udziałem mówiących językiem afrikaans cechują się:

  • Północna Prowincja Przylądkowa (Noord-Kaap) – 70%
  • Zachodnia Prowincja Przylądkowa (Wes-Kaap) – 54%
  • Wschodnia Prowincja Przylądkowa (Oos-Kaap) – 30%
  • Zachodni Transwal (Wes-Transvaal) – 22%
  • Mpumalanga (region stołeczny) – 21%
  • Oranje – 16%
  • Wschodni Transwal (Oos-Transvaal) – 12%

W pozostałych dwóch prowincjach (KwaZulu-Natal oraz Północny Transwal) udział mówiących językiem afrikaans jest bardzo mały. Afrikaans jest również językiem ojczystym ok. 130 tys. mieszkańców Namibii, w tym 25% ludności stolicy kraju – Windhuku, ok. 25 tys. mieszkańców Botswany oraz kilku tysięcy osób w Malawi. Afrikaans pełni, choć w ograniczonym przez znajomość jęz. angielskiego zakresie, funkcję lingua franca w regionie Afryki Południowej – jest ważnym językiem komunikacji na terenie RPA, Namibii, Botswany i Zambii.

Język afrikaans a język niderlandzki Edytuj

Gramatyka Edytuj

  • Przyimki:
Język niderlandzki Język afrikaans Uwagi
van van "od" (odpowiednik angielskiego of)
voor vir "dla"
  • Zaimki
    • Zaimki nieokreślone:
Język niderlandzki Język afrikaans Uwagi
ander ander "inny"
    • Zaimki osobowe:
Język niderlandzki Język afrikaans Uwagi
ik ek "ja"
  • Odmiana czasownika:
    • Odmiana czasownika "być" (niektóre formy):
Język niderlandzki Język afrikaans Uwagi
is is czas teraźniejszy, liczba pojedyncza, 3. osoba
  • Spójniki:
Język niderlandzki Język afrikaans Uwagi
en en "i"
slechts mar net 'n "tylko"
  • Przyrostki:
Język niderlandzki Język afrikaans Uwagi
-lijke -like Tworzenie przymiotnika lub przysłówka (odpowiednik niemieckiego -lich): hol. mogelijke - afrik. moontlike

Wikipedialogo Ten artykuł pochodzi z Wikipedii i jest oparty na licencji Creative Commons.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki